Gezond koken begint bij de ingrediënten, maar de pan waarin je ze bereidt speelt ook een grotere rol dan je misschien denkt. Het materiaal bepaalt hoe snel een pan opwarmt, hoe gelijkmatig de warmte zich verspreidt en hoeveel olie of boter je nodig hebt om te voorkomen dat je eten aanbakt.
Rvs, gietijzer en keramiek zijn drie populaire keuzes, elk met eigen sterke en zwakke punten. Als je weet hoe ze werken, kun je bewuster kiezen en met minder vet toch lekker en goed gegaard eten op tafel zetten.
Waarom het materiaal ertoe doet
Een pan die de warmte ongelijk verdeelt, heeft hete plekken in het midden en koudere randen. Je eten bakt dan op de ene plek aan terwijl het elders nog rauw is. De neiging is om dan extra olie toe te voegen of het vuur hoger te zetten, terwijl dat juist zorgt voor meer vet en sneller verbranden.
Een pan die gelijkmatig opwarmt, geeft je meer controle. Je kunt op een middelhoog vuur werken, groenten en vlees krijgen een mooie kleur zonder zwart te worden, en je hebt vaak maar een dun laagje vet nodig.
Rvs: veelzijdig en neutraal
Roestvrij staal is sterk, gaat lang mee en reageert nauwelijks met je eten. Je kunt er tomatensaus of een scheutje wijn in gebruiken zonder dat de smaak verandert. Rvs zelf geleidt warmte niet zo goed, daarom hebben goede rvs-pannen meestal een bodem met een kern van aluminium of koper. Die kern zorgt voor een gelijkmatigere hitteverdeling.
Het nadeel is dat eten in rvs makkelijker aanbakt als je de pan niet goed voorverwarmt. Een handige test: sprenkel een paar druppels water in de hete pan. Rollen ze als kleine balletjes over de bodem, dan is de pan op temperatuur. Voeg dan pas een klein beetje olie toe en daarna je ingrediënten. Zo heb je veel minder vet nodig dan je zou verwachten.
Gietijzer: warmte vasthouden
Gietijzer warmt langzaam op, maar houdt de warmte daarna uitzonderlijk goed vast. Dat maakt het ideaal voor dichtschroeien, stoven en ovengerechten. Doordat de temperatuur stabiel blijft, daalt de hitte nauwelijks als je een stuk vlees of een portie groenten in de pan legt.
Onbehandeld gietijzer krijgt door regelmatig gebruik een natuurlijke antiaanbaklaag, de zogeheten patina. Hoe beter die laag, hoe minder vet je nodig hebt. Geëmailleerd gietijzer heeft die laag niet nodig en is makkelijker schoon te maken, maar is wel iets gevoeliger voor aanbakken bij weinig vet. Wil je verschillende soorten pannen en ander keukengerei naast elkaar zien, dan vind je op 123 Keukenplaza meer informatie over keukenproducten.
Keramiek: weinig vet, wel zorg
Pannen met een keramische coating zijn populair bij mensen die met zo min mogelijk olie willen bakken. Een ei of een visfilet glijdt er vaak moeiteloos uit, zelfs met slechts een paar druppels vet. De coating bevat bovendien geen PTFE, wat voor veel mensen een reden is om ervoor te kiezen.
Keramische coatings zijn wel minder duurzaam dan rvs of gietijzer. Te hoge temperaturen, metalen spatels en de vaatwasser kunnen de antiaanbakwerking sneller laten afnemen. Gebruik daarom een houten of siliconen spatel, kook op laag tot middelhoog vuur en was de pan bij voorkeur met de hand. Zo blijf je langer profiteren van het lage vetgebruik.
Praktische tips voor gezonder bakken
Welke pan je ook gebruikt, met een paar eenvoudige gewoontes haal je er meer uit en verbruik je minder vet.
- Verwarm je pan altijd eerst voor voordat je olie toevoegt.
- Gebruik een kwastje of oliespray om vet dun te verdelen.
- Kies een pan die past bij de hoeveelheid eten, zodat niets gaat stoven of verbranden.
- Kook op middelhoog vuur in plaats van op de hoogste stand.
- Gebruik een deksel om groenten te laten garen in hun eigen vocht.
De juiste pan voor jouw keuken
Je hoeft niet alles in één keer te vervangen. Veel thuiskoks werken prettig met een combinatie: een rvs-pan voor sauzen en groenten, een gietijzeren pan voor vlees en ovengerechten, en een keramische pan voor eieren en vis. Door per gerecht de pan te kiezen die er het best bij past, kook je vanzelf met minder vet en meer controle over de garing. Zo wordt gezonder eten iets wat gewoon in je dagelijkse routine past.
